Blog cho bạn bè Văn chương và Khoa học ...

Trong chiến dịch giải phóng Huế (Mậu thân năm 1968) anh bị thương và gửi lại tại đây một phần thân thể của mình. Sau đó, anh được điều về Bộ tổng tham mưu công tác ở Ban tuyên huấn của sư đoàn 300. Giải ngũ năm 1970, anh tiếp tục học đại học và được điều vào Lâm Đồng công tác và đảm đương các chức vụ như giám đốc xí nghiệp gỗ Bảo Lộc, giám đốc xí nghiệp gỗ Đạ Huoai, chánh văn phòng huyện ủy Đạ Huoai. Trước khi về nghỉ hưu năm 1990, anh được điều sang làm giám đốc khu du lịch Suối Tiên (Mađaguôi) và đã có công rất lớn trong việc xây dựng, tái tạo khu du lịch này.

Anh đến với thơ từ rất sớm. Năm 18 tuổi đã có những vần thơ tâm huyết:

Mười tám năm trong lòng quê ấm ủ

Mẹ dạy yêu thương mái rạ luống cày

Biết nâng niu từng củ khoai, rãnh mạ

Biết chiến đấu vì ai trên mảnh đất này

(Nửa tâm tình gửi lại quê hương)

Anh đã mang theo hình bóng quê hương trong suốt dặm dài. Quê hương: đó là bờ tre, giếng nước, mái rạ, luống cày, là khói lam chiều, là mái đình cong vút là sống mũi cay cay khi nỗi nhớ tràn về:

Tình xuân đã dậy trong lòng nắng

Màu lá giong xanh gợi nhớ nhà

Một cánh chim chiều tìm tổ ấm

Chạnh lòng ai đón tết quê xa

(Tết quê xa)

Trong hành trang của người lính trẻ Khuất Thanh Chiểu luôn chan chứa lý tưởng, niềm tin, lẽ sống, tình yêu quê hương, tình yêu đôi lứa và có cả nỗi ấp ủ đợi chờ:

Tiễn chân anh tay vân vê tà áo

Má nở hoa tươi đôi lúm đồng tiền

Hẹn nhé, chờ anh đến ngày thống nhất

Em ngước mắt cười, vành nón nghiêng nghiêng

(Nửa tâm tình xin gửi lại quê hương)

Và có cả khí phách: "Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước, mà lòng phơi phới dậy tương lai" của một thế hệ thanh niên chống Mỹ:

Vượt qua phà Kiểu đêm trăng dậy

Bom Mỹ theo sau dội bến phà

Sông Mã hiền hòa xô sóng đọng

Căm hờn pháo đỏ rực trời hoa...

(Qua phà Kiểu)

Mặc dầu hòai bão lớn lao và bút lực dồi dào nhưng các tác phẩm của Khuất Thanh Chiểu lại không nhiều lắm bởi tính cẩn trọng của mình. Đối với anh, thơ văn không để giải sầu mà là trách nhiệm với đời, là tâm huyết của một con người, là nỗi trăn trở trước thực tại của đời sống. văn chương không để in sách, để đếm chữ, để tính bài mà văn chương phải là máu thịt:

Có một dòng suy nghĩ

Như dòng máu thẳm sâu

Trải bất tận trong tim người chiến sỹ

Từ ngôi sao trên đầu

(Suy từ người lính)

Quả thực anh là người rất có trách nhiệm với từng chữ mà mình viết ra. Bởi vậy khi đọc thơ hay truyện của anh, người đọc luôn cảm thấy có một cái gì đó phải suy nghĩ, chất chứa suy tư, chứ không trôi tuột đi như rất nhiều bài thơ trong thời buổi "ra ngõ gặp nhà thơ" này. Đọc thơ anh, ta thấy được cái tài hoa của người cầm bút:

Tôi về Phú Lộc tìm xưa

Cầu Truồi nghiêng bóng sông trưa lặng thầm

Tre gầy lá cũng hoa râm

So chi năm tháng chảy ngầm đáy sông

Tôi về Phú Lộc ngồi trông

Mây mờ Bạch Mã nắng cong Động Truồi...

(Tôi về Phú Lộc)

Có khi lại là sự lãng mạn chen lẫn với triết lý:

Chân mây, liền trăng mờ tỏ

Mạn thuyền cả gió

Ai ngồi vớt lại thời gian

(Tản mạn về đôi câu dân ca)

Vâng, không gian ba chiều và thời gian một chiều. Vậy có thể nào tìm lại được thời gian đã mất chăng? Một sự thách đố, một sự khẳng định? Đọc câu thơ này của anh tôi lại thấy phảng phất cái triết lý của nhạc sỹ Trịnh Công Sơn:

Cả một đời làm kiếp con người

Chợt một chiều tóc trắng như vôi

Nhưng cũng có lúc anh đau đớn, rưng rưng trước sự lãng quên, trước sự khốc liệt của cơ chế thị tur7ờng thời mở cửa:

Dấu chân bụi lấp đã đành

Máu xương gửi lại sao thành người dưng?

(Tôi về Phú Lộc)

Những câu thơ gan ruột này, rõ ràng chỉ có ở những người đã từng trải qua ranh giới giữa sự sống và cái chết, đã từng đổ máu ở chiến trường như anh mới viết ra được.

Và cũng như những nhàthơ khác, khi viết về mẹ, viết về quê hương, anh luôn thể hiện cả nỗi niềm đau đáu: "Nhật mộ hương quan Hà xứ Thị. Yên ba giang thượng sử nhân sầu"¹. cái da diết của tình mẫu tử, cái ngậm ngùi của nỗi tha hương, cái nghĩa cả; tình sâu được dồn vào con tim, được dâng lên khóe mắt và cuối cùng được tuôn ra đầu ngọn bút. Hình ảnh "hoa gạo đầu làng rưng rức tháng ba" luôn là nỗi khắc khoải trong anh. Anh đã có những câu thơ chân chất, những lấp lánh ánh sáng trì tuệ:

Vịn cầu vồng bảy sắc mẹ đi xa

Mang theo trọn một đời giáp hạt

(Tháng ba)

Là người con hiếu thảo của quê hương, anh đâu có thể quên những ngày giáp hạt đó. Với những người dân quê "giáp hạt" là nỗi ám ảnh khủng khiếp. Cao cả thay cho những người mẹ suốt một đời "giáp hạt" mà vẫn nuôi con khôn lớn thành người.

Như trên đã nói, văn cũng như thơ, đối với nhà văn Khuất Thanh Chiểu đều rất cẩn trọng. Bởi đó là những tra viết vừa mang tính hiện thực vừa có chiều sâu tư tưởng, ngầm chứa cả sự phê phán lẫn ước vọng "dĩ dân vi bản" nên có sức lôi cuốn rất mãnh liệt. Bút pháp của anh đa dạng, đa chiều, có những lúc êm ả, dịu dàng như lời tự bạch của cô sinh viên: "Anh hãy nhớ với em, trăng vẫn còn bóng lẻ, bông dẻ kia lẽ ra là của chung nhưng thật đáng tiếc cả anh và em đều không tìm không thấy" (Hương hoa dẻ). Nhưng ở truyện ngắn "Người ở lại bến sông" ta lại thấy một tình cảm dạt dào cao cả giữa những người bạn chiến đấu. Chỉ với một lời hứa trước lúc chia tay với người yêu mà Nguyệt đã hy sinh cuộc đời son trẻ của mình, không lập gia đình tự nguyện tìm về phụng dưỡng mẹ Hải, coi đó là mẹ chồng của mình khi Hải đã hy sinh ngoài mặt trận. Thử hỏi, có sự hy sinh nào cao cả hơn thế. Khuất Thanh Chiểu đã rất thành công khi khắc họa hình ảnh của Nguyệt. Nguyệt đã trở thành biểu tượng của người phụ nữ Việt Nam với tám chữ vàng "Anh hùng - Bất khấut - Trung hậu - Đảm đang", và qua truyện ngắn này coi như đã tìm được lời giải cho sự trường tồn của dân tộc Việt trước sự xâm lăng. Dẫu rằng mất mát đau thương nhưng vẫn "giữa buồn đứng dậy sáng lòa"², bởi người Việt Nam đã có sự chung thủy như nhất, tình yêu quê hương mãnh liệt với đức hy sinh cao cả.

Nhưng cũng có khi anh lại dũng cảm đi vào các góc cạnh của cuộc sống, dám nói lên những điều mà người khác không dám nói. Truyện ngắn "Lão Phất" là một minh chứng cho điều này. Đất nước trong thời chuyển gia và đang còn nặng nề tệ hành chính quan liêu bao cấp thì không phải mọi điều tốt d0đẹp, và khuôn mặt nào cũng ngời lên hạnh phúc. Lão Phất có một kết cục bi thảm. Cái bi thảm đó đã hiện ngay trên khuôn mặt lão, khi lão xuất hiện với một sự mô tả báo trước sự tàn khốc của định mệnh: "Mặt lão nhăn nhúm, hệt như  điểm cuối của cái vvó bè, nơi gắn vào miệng giỏ.". thực sự tôi đã rùng mình khi đọc câu văn tả thực đó. Và nó cũng khiến tôi nhớ tới nhà văn Nam Cao khi ông mô tả khuôn mặt chằng chit vết sẹo của CHí Phèo. Lão Phất là người đã từng ở trong quân ngũ, đã từng vào sống ra chết, nhưng khi đất nước được giải phóng chỉ xin làm một chân bảo vệ cơ quan cũng không được. Bởi những tiêu chí đặt ra không hợp lý của một cơ quan nọ. Đến khi kiếm được việc thì lão lại trở thành người lạc loài ởi không chịu ăn hối lộ, không chịu làm những điều khấut tất. Lời phàn nàn của lão Phất: "Đời có nhiều gái điếm mà không có một Făng - tin, nhiều cảnh sát mà không có một Gia - ve" phải chăng là nỗi bức xúc của hàng chục triệu người trước những tiêu cực của xã hội lúc bấy giờ. Vâng, Făng - tin, làm điếm nhưng đó là do xã hội đưa đẩy nhưng tâm hồn của Făng -tin vẫn thánh thiện. Gia - ve tàn nhẫn, lạnh lùng do lầm đường nhưng gia ve vô cùng chính trực. Cũng chính vì cùng chung nỗi bức xúc đó nên đôi khi Khuất Thanh Chiểu cũng có chút nản lòng: "Cái gì đã đến cũng là cái sắp lụi tàn" (Ký ức về một dòng sông). Nhưng rất may quan niệm đó đã nhanh chóng qua đi và anh lại tiếp tục thể hiện cái nhân hậu, thấm đẫm tình người trong "Con nuôi Thị Ủy".

Nói tóm lại, với quan điểm "Văn dĩ tải đạo" Khuất Thanh Chiểu đã cố công tìm tòi phát hiện và chắt lọc từng câu, từng chữ nên các tác phẩm của anh đã được bạn đọc thừa nhận. Tác phẩm của anh xuất hiện trên nhiều báo, tạp chí trung ương và địa phương như: Sông Hương, VNQĐ, Lang Bian... và được bạn đọc hào hứng đón nhận. Một số tác phẩm: "Tôi về Phú Lộc", "Tản mạn về đôi câu dân ca" (Nhạc sỹ Thu Hường phổ nhạc), "Con nuôi Thị Ủy" đã được phát trên đài tiếng nói Việt Nam. Tác phẩm "Ai xui chim đậu" được giải nhì (không có giải nhất) cuộc thi thơ năm 2002 của Thị xã Bảo Lộc. Truyện ngắn "Con nuôi Thị Ủy" được giải khuyến khích báo chí Lâm Đồng lần thứ nhất. Truyện cực ngắn "Ngụy lý" được giải nhì của Hội ngộ văn chương và gần đây anh có bài thơ "Là hoa hay nước mắt?" được Phó chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan đánh giá cao trong cuộc gặp gỡ với trẻ em chất độc da cam (của tỉnh Lâm Đồng) tại Hà Nội.

"Quý hồ tinh, bất quý hồ đà" câu nói này thoàn toàn chính xác với trường hợp của Khuất Thanh Chiểu và chúng ta hy vọng sẽ được đón nhận những tác phẩm đặc sắc của anh trong thời gian tới.
                                                                                                   Nguyễn Xuân Tùng

MÙA XUÂN VỀ TRỄ

               Mùa xuân Canh Dần, Lê Công hành hương về xứ nên không kịp chúc Tết bạn bè. Dù trễ, LC cũng xin chúc bạn bè Blog một năm mới An Khang Thịnh Vượng! Cũng phải vài tháng mới trở lại Blog được.

Chúc Năm mới Canh Dần
TƯƠI VUI - HẠNH PHÚC - THÀNH CÔNG

                     

anh ngồi ở một quán cà phê cốc, nhớ em   

không âm nhạc

chỉ có những giọt cà phê hiền hòa ngập sương sáng

lúc lắc bông lý xanh ngân quảng trầm quay quắt

anh gởi cho em ngọn gió núi trong lành

thơm tinh nguyên nắng sớm

màu đất đỏ bazan viền rực môi cười

bông cà phê đang nở rực nồng thơm rủ xuống

này dốc cao dốc thấp ôm vòng thị trấn

anh muốn có em trong vòng tay

phía xa tiếng chim là tiếng người thánh thót

lặng thật lặng anh ngồi thật lặng

se từng vấn vương thả cuối dốc dài

ở chỗ ngã ba có chuyến xe rẽ ngược

tình yêu nằm giữa đường  ray

mỗi buổi sáng anh ngồi ở quán cà phề cốc, nhớ em

anh gọi

bên kia rừng xa tiếng thác Voi cười

trái tim chân tình mộc như khói cỏ

cay mắt người ở tận miền xuôi

mỗi buổi sáng, thức sớm hơn lũ chim rừng, anh gọi

anh gọi em bằng nắng mới Đinh Văn

trời Lâm Hà nghiêng nghiêng miên man chờ đợi

Sài Gòn sương không như khói...

PHÙNG THIÊN TÂN

MỘT ĐOẠN THƠ TÌNH VIẾT CHO ĐÀ LẠT

Còn một sáng nay với Đà Lạt và em

Anh dậy sớm để sương ùa vào cửa

Để cái lạnh se cùng nỗi nhớ

Đón bình minh tia nắng bảy sắc màu

Chưa biết tên em anh đã thầm yêu

Sáng nào cũng dõi theo em đến lớp

Em ẩn hiện giữa phố đường nhiều dốc

Như nàng tiên trong truyện ngày xưa

Còn với em, với Đà Lạt một buổi trưa

Nắng? Không phải, đấy là vầng sáng để

Đà Lạt ngọc ngà khoe hết dung nhan

Thành phố yêu kiều mãi thời con gái

Còn một chiều với em

Mưa bay...

Rừng thông gió- bản tình ca Trời Đất

Yêu ngàn đời chân thật mê say

Anh sẽ xa, anh phải xa nơi đây

Chưa biết tên em là điều duy nhất tiếc

Nhưng như thế anh sẽ có suốt đời một dáng hình người đẹp

Sống trong trí nhớ mình cùng thành phố cao nguyên.

                                                                         (1979)

Thơ thiếu nhi

NGUYỄN ANH ĐÀO

XUÂN CỦA BÉ

Luống hoa bé tưới mỗi ngày

Sớm nay xuân đến đã thay áo hồng

Đào phai giờ đã trổ bông

Mai vàng khoe sắc - đóa hồng đỏ tươi

Xuân về bé nở nụ cười

Bé thêm một tuổi - mọi người thêm yêu

Bóng bay bé thả sớm chiều

CẤP CỨU

Truyện vui 

Đang ngồi uống nước, bỗng cha tôi ngây người ra. Chỉ một lát sau, hai mắt ông trợn trắng, miệng há hốc như người lên cơn động kinh. Tôi hốt hoảng. May có chiếc taxi đậu ngay trước cửa nhà.

- Nhờ anh chạy gấp đến bệnh viện tỉnh.

 Xe dừng. Cánh cửa hông vừa mở, tôi bế thốc cha tôi vào phòng cấp cứu, đặt ông lên chiếc giường còn trống, bên cạnh hai giường khác có người đang ôm bụng, nhăn mặt.

Ông bác sĩ ngồi trên ghế trực, xung quanh là ba bốn người cùng mặc blu trắng, đặt những lá bài đang cầm trên tay xuống bàn, thấy sự hốt hoảng của tôi, thong thả đứng dậy.

- Bệnh gì?

- Dạ... dạ...

- Nằm thẳng ra. Kéo áo lên. Đau từ bao giờ?

- Dạ, khoảng 10 phút.

Rồi ông dùng cái đồ nghề muôn thuở đeo sẵn trên cổ, rà rà vào ngực cha tôi đang trong cơn nghẹt thở. Một phụ nữ áo trắng vừa buông những lá bài bước đến, cuốn đồ đo huyết áp vào cánh tay người bệnh. Tôi nhìn rõ nét mặt hoảng hốt của cô. 
      - 20 trên 10

 Ông bác sĩ  quay lại bàn làm việc, ngồi xuống ghế.

- Tên gì?

- Dạ, Trần Minh.

- Bao nhiêu tuổi, ở đâu?

- Dạ, 62 tuổi, ở phường...

- Có bảo hiểm không?

- Dạ, có

- Nộp đây.

- Dạ, chưa kịp...

Biết sếp mình đã lập xong bệnh án, cô vừa đo huyết áp đập tay vào cánh cửa phòng sau lưng.

- Hiền!... Hiền... Chuyển bệnh! Hiền chuyển...

Từ trong phòng, một cô hộ lý quần áo xanh còn ngái ngủ, bước ra, thong thả đẩy chiếc xe lăn đến cạnh giường cha tôi đang quằn quại:

- Đặt ông lên!

 Tôi vội bế cha tôi vào lòng chiếc xe lăn. Cô hộ lý ngoái lại:

- Chuyển bệnh đến khoa nào ạ?

 - Tim mạch, nhanh, còn chuyển ca khác

- Đẩy đi! Theo tôi.

Tôi như con robot đang chịu sự chỉ huy vì đã lạc mất hồn. Đi được mười bước, bỗng cô quay lại.

- Bệnh án đâu ạ?

 Ông bác sĩ vừa cầm mấy lá bài trên tay phải, dùng tay trái bốc một tờ giấy trên bàn đưa cho cô hộ lý, cô này nắm lấy rồi rảo bước theo tôi.

- Lên lầu!

Theo tay cô chỉ, tôi lập cập đẩy chiếc xe lăn đi lên theo mặt phẳng nghiêng của cái cầu thang chuyển bệnh. Sợ cha tôi tắc thở, tôi dùng hết sức đẩy xe khá nhanh, vượt dốc và tỏ ra không cần ai tiếp sức.

Qua 2 vòng leo cua, đến một hành lang phẳng tôi đã nhìn thấy một tấm bảng mang hàng chữ to màu đỏ "Khoa tim mạch". Cô hộ lý tay cầm bệnh án đã vượt lên trước tôi, đến phòng hành chính, cô đập nhẹ tay vào cánh cửa. Một nữ bác sĩ bước tới chìa tay ra hiệu cho cô này đưa bệnh án. Bà đảo ánh mắt rất nhanh trên tờ giấy.

 - Bệnh này sao lại đưa lên đây? Xuống khoa ngoại!

Bà bác sĩ với khẩu âm xứ Nghệ, nói như mắng cô hộ lý và ba tiếng cuối phát ra như một y lệnh. Cô áo xanh cầm lại tờ giấy rồi gắt lên với tôi.

- Quay xuống tầng trệt!

Tôi hốt hoảng vội vã xoay nửa vòng xe đẩy nhanh xuống cầu thang.

Cha tôi rướn cổ, há miệng kéo vào từng chút không khí vào cái sống còn.

Đã qua hai cua đi xuống, cô hộ lý vọt lên trước, qua một đoạn khoảng hơn trăm mét, tôi đảo mắt đã thấy một tấm bảng ở đầu hành lang rẽ ngoặt: "Khoa ngoại". Xe vừa đến đó, cô này bảo tôi:

- Đợi ở đây.

 Cô ta đi thẳng vào phòng hành chính. Tôi cồn cào chờ đợi cái gì không rõ, bên cạnh người cha đang cơn nguy kịch. Khoảng năm phút sau, một bóng áo trắng từ trong phòng đi ra:

- Anh vào ký cam đoan!

Tôi để cha tôi đấy, chạy lại.

Ông bác sĩ chỉ tờ giấy đã xoay ngược để trên bàn bảo tôi:

- Anh là thân nhân của người bệnh phải không? Tạm nộp tiền viện phí một triệu hai. Ký vào đây để chúng tôi tiến hành phẫu thuật.

 Tôi ngớ người:

- Các ông làm sao đủ khả năng phẫu thuật bệnh này mà bảo tôi ký giấy cam đoan. Cam đoan cái gì cơ?

- Anh nói láo. Không đủ khả năng làm sao chúng tôi dám mổ. Anh có ký không? Không ký, ca này tử vong, chúng tôi không chịu trách nhiệm.

- Trời ơi! Thế này thì cha tôi chết mất. Phải là giáo sư, bác sĩ khoa tim mạch can thiệp mới mổ cho cha tôi được chứ?

Ông bác sĩ sấn đến trước mặt tôi:

- Cha anh là ai?

- Cha tôi là bố tôi chứ ai!

- Đâu?

- Kia kìa.

Theo hướng tay tôi chỉ, ông ta và bốn năm người áo trắng trong phòng nhào ra cùng nhình con bệnh đã bạc đầu đang thoi thóp trên nền bê tông, miệng đùn đầy bọt rãi và loang lổ bụi đất.

- Chết rồi! Không phải

Ông bác sĩ la toáng lên:

- Không phải bệnh nhân mười tám tuổi viêm ruột thừa cấp. Ông già đau tim, khẩn cấp! Đưa vào khoa hồi sức cấp cứu không qua tim mạch nữa.

Rồi ông nhào tới, ôm thốc cha tôi chạy đi như người xông vào chữa lửa.

Tôi và ba bốn tà áo trắng lật đật theo sau. Cánh cửa phòng vừa mở, ông bác sĩ đã đưa cha tôi chạy tọt vào trong cơn bấn loạn, tôi vẫn nghe rõ tiếng hô: "Lấy bình ôxy!".

Cửa phòng sập lại. Tôi đứng sững quay lưng ngã phịch vào đó mà thở. Phó mặc tính mạng cha mình cho số phận. Tôi ngửa mặt lên, nhắm nghiền mắt.

Mất hết cảm giác với xung quanh, tôi chậm rãi buông một lời vào mênh mông, không kịp ý thức là một câu khấn nguyện: "Cha tôi đã chết hụt ở chiến trường mấy lần rồi. lần này, lạy trời cho ông sống sót".

                                                                                                                        TRẦN MINH QUÝ