Đến nơi, quả thật danh bất hư truyền. Căn nhà gỗ lợp tôn của ông đã là nơi hội ngộ của giới văn chương nơi đây. Vườn nhà ông chỉ dung để trưng bày thơ tạc trên đá.

Bước vào nhà, bạn sẽ ngạc nhiên bởi những hình ảnh thi sĩ Búi Giáng do chính tay ông chụp. Nhưng bức ảnh chân dung Bùi Giáng có một không hai. Hỏi ông Duy có an hem bà con hay là bạn bè than thích gì với ông Bùi Giáng không thì ông bảo:  Không. Ông chỉ là một fan hâm mộ.

Chân dung Bùi Giáng do Ngọc Duy chụp- Ảnh LC chụp lại bằng máy điện thoại
Để hiểu rõ nguyên nhân có được những bức ảnh ông Ngọc Duy kể: "Từ nhỏ ông đã mê thơ Bùi Giáng. Cũng như bao người hâm mộ những nhà thơ của mình.

Tốt nghiệp phổ thong ông Duy lên Đà Lạt lập nghiệp bằng nghề chụp ảnh dạo, rồi lập gia đình. Năm 1980 hai vợ chồng chia tay, ông Duy để lại toàn bộ gia sản cho vợ, dắt con gái về Sài Gòn sinh sống cũng với nghề chụp ảnh dạo. Ông ở trọ trong một con hẻm trên đường Trương Minh Giảng, Q.3.

Một chiều đầu năm 1986, trên đường đi chụp ảnh, ông Duy thấy một đám trẻ đang vây quanh một người đàn ông nhảy múa. Tò mò ông vào xem và như có giác quan thứ sáu ông đoán đó là thi sĩ Bùi Giáng.

Ngọc Duy rẽ đám đông bước vào hỏi:

"Xin lỗi, ngài có phải là thi sĩ Bùi Giáng không ạ?"

Người đàn ông thôi nhảy múa và nắm tay Ngọc Duy kéo ra ngoài hỏi:  

"Sao anh viết ta?" (Xem tiếp)

 

Bút ký Lê Công

Có một người chiến sĩ giao bưu  đã hy sinh rất anh dũng ngoan cường tại chiến trường Tuyên Đức, nhưng dòng tên anh không được "khắc vào đá núi"  vì hơn 20 năm sau giải phóng vẫn chưa ai tìm được tên thật cho anh ngay cả quê quán, cha mẹ họ hàng người thân và nơi chôn anh cũng đã bị mất dấu vết...

      Nhận được tin này từ ông Nguyễn Đức Thuận, cán bộ công đoàn Bưu điện Lâm Đồng, tôi liền tìm đến người đồng đội duy nhất còn sống sót nay đã nghĩ hưu tại Đà Lạt của liệt sĩ giao bưu trên, ông Nguyễn Hữu Hào để tìm hiểu thêm.

Rừng thông nơi anh ngã xuống  

Ông Hào , người thấp đậm; hồi trẻ chắc ông cũng nhanh nhẹn nhưng bây giờ trông ông lờ đờ như người thiếu ngủ. Quả là ông cũng đã dằn vặt suy nghĩ nhiều về đồng đội nhất là người liệt sĩ giao bưu của đơn vị ông.  Anh tên gì? Quê hương anh ở đâu? Ai là người thân sinh ra anh?  Ông Hào đã nhớ lại rất kỹ cả trước và khi người giao bưu này về đơn vị nhưng không một chi tiết nào trả lời câu hỏi trên.

Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ có biết bao người chiến sĩ giao liên, giao bưu hy sinh đã được viết lên những bản anh hùng ca như anh Kim Đồng, chú bé Lượm vv... nhưng cũng có biết bao người ngã xuống không tên tuổi.

Ông Hào kể: Vào năm 1968, sau cuộc tổng tiến công và nỗi dậy Tết Mậu Thân, bọn dịch điên cuồng đánh phá khắp nơi, "chà đi xát lại". Ở Đà lạt sau tết Mậu Thân, "ta gặp nhiều khó khăn; toàn bộ lực lượng bộc lộ hết, địch truy bắt, một số bị tù, một số bị đổi vùng. Cán bộ các đội công tác không vào được thị xã". Bấy giờ ông Hào thuộc Trạm giao bưu T371 đóng ở Núi Voi. Để tiếp tục giữ đường liên lạc vào lòng địch, Thị uỷ tăng cường cho trạm một số liên lạc viên rất trẻ, trong đó có một chú bé tuổi cỡ 14, 15. Để giữ bí mật Trạm chỉ được biết tên anh ta là Nguyễn Văn Vạn, người Bình Định, ngoài ra không biết gì nữa.

Cậu Vạn người bé nhưng nhanh nhẹn. Cậu có nước da ngăm ngăm, trán gồ, ù lì ,ít nói. Cậu bảo quê cậu ở một vùng giáp ranh, hàng ngày bom đạn tàn phá ác liệt. Cậu vào Đà Lạt làm thuê chăn bò đàn cho một ông chủ ở Trại Hầm (ông chủ này sau giải phóng không còn ở đây nữa). Hàng ngày đưa bò lên núi cậu được gặp gỡ tiếp xúc với bộ đội giải phóng, lâu ngày thành quen thân và cậu đã đã xin các anh đi theo để phục vụ cách mạng. Sau này những người dìu dắt cậu chắc cũng đã hy sinh hết. Cậu chỉ kể cho ông Hào có bấy nhiêu, còn có kể cho đồng đội khác nhiều hơn không thì ông Hào không biết. Nếu có kể thì họ cũng hy sinh hết rồi...

Người con này chịu thương, chịu khó; bản tính chất phác hiền lành, yêu quý đồng đội. Tất cả các đợt công tác , anh đều hoàn thành nhiệm vụ. Dù nhiều lần gặp địch, anh đã chống trả quyết liệt bảo vệ an toàn tuyệt đối tài liệu của Đảng , không để lọt vào tay quân thù. Sau mỗi đợt công tác anh còn tranh thủ vào rừng hái rau, hoặc xuống suối bắt cua, bắt cá góp phần cải thiện bữa ăn cho thương binh trạm xá thị uỷ...

Thế rồi, vào ngày 20-11-1970, ông Hào ngậm ngùi kể:- Chúng tôi được nhận nhiệm vụ vận chuyển công văn và và đưa đoàn cán bộ lãnh đạo của Thị uỷ từ trạm T371 (khu căn cứ thị uỷ Suối Cát) đến trạm T372 (khu Tam giác) thuộc xã Xuân Thọ. Bàn giao xong, tôi và đồng chí Vạn trở về thì trời tối, anh em chúng nghỉ lại trong rừng để sáng sớm mai đi tiếp. Chúng tôi vừa mới đến khu vực Đồi Bù thì gặp ngay Trung đội 302 lính nguỵ khét tiếng tàn ác, nhưng chúng lại nguỵ trang mặc áo bộ đội, mang súng AK, đội mũa tai bèo, vai khoác ba lô của quân giải phóng. Chúng tôi bán tính, bán nghi, chưa kịp hỏi mật khẩu thì địch đã bắn xối xả vào chúng tôi. Tôi và Vạn lăn ra một người một phía cùng hiệp lực chống trả. Bọn địch nhiều lần xông lên xiết chặt vòng vây hòng bắt sống chúng tôi. Với khẩu K50, Vạn đã trườn lên chống trả quyết liệt yểm trợ để tôi mang công văn tài liệu cắt rừng về đơn vị. Khi bọn địch sắp rút thì Vạn trúng đạn. Tôi còn thấy anh lão đảo rồi ngã gục. Đơn vị đã đến nhưng không cứu được anh. Chúng tôi chôn cất anh ở cạnh một bụi sim, dưới rặng thông già. Chiến tranh ngày càng ác liệt , địch thường phục kích đường giao liên, chúng tôi ít có dịp đến thăm phần mộ của Vạn. Những năm sau đó giao bưu hy sinh nhiều. Chỉ tính ở Đà lạt Lâm đồng từ 1970-1975 đã có 55 giao bưu hy sinh. Ac liệt như thế tôi đâu có kịp hỏi rõ tông tích của Vạn...

Ngày chiến thắng trở về, ông Hào đã báo với phòng thương binh xã hội thành phố về những người thuộc đơn vị ông hy sinh để nhà nước cấp Bằng liệt sĩ, và báo tử cho bố mẹ, vợ chồng hoăc người thân. Riêng Nguyễn Văn Vạn, ông Hào đã đến cơ quan thị uỷ cũ để tìm lý lịch gốc, nhưng cũng chỉ vẹn vẹn mấy giòng trên mà thôi. Oi! Nguyễn Văn Vạn, một cái tên đồng đội đặt cho anh. chẵng lẽ anh là người từ trên trời rơi xuống. Oi có thể nào, những người bạn, những người đồng chí biết tên thật của anh đã hy sinh hết. Có lẽ nào bố mẹ anh, người thân của anh cũng không còn.

Không thể để  con người có thật ấy chỉ có mỗi cái tên hiệu Nguyễn Văn Vạn mà chẵng ai biết đó là ai? Bao năm rồi điều đó day dứt mãi trong tâm hồn ông Hào. Người đội trưởng T371 đã nghĩ hưu. Có đến hàng trăm lần ông đến chổ Đồi Bù nơi Vạn đã hy sinh. Bây giờ người ta lại trồng thông phủ kín, chẵng còn đoán biết được mộ anh ở chổ nào? Thời gian cứ qua đi, qua đi. Ong Hào đã chờ, ông chờ dù chỉ một người họ hàng đến hỏi Vạn là ông lập tức hợp tác để tìm cho được mộ của anh và trút bầu tâm sự về người đồng chí đã hy sinh mà bao nhiêu năm nay giữ mãi trong lòng...

Nhưng đã hơn 20 năm trôi qua. Lòng ông hào như lửa đốt. Ngộ nhỡ mình có mệnh hệ gì mà phải ra đi thì coi như Vạn đã không có ở trên đời. Phải tìm cho được mộ anh rồi mới nói đến tìm tông tích cho anh...

Đà Lạt thanh bình. Bầu trời trong xanh , sâu thẳm đến vô cùng. Những rặng thông, những đồi cỏ rung rinh cười trong nắng mới. Đoàn xe của Bưu điện tỉnh Lâm Đồng một lần nữa lại lặng lẽ tiến về phía Đồi Bù để ông Hào cố nhớ mà xác định vị trí nơi chôn đồng chí Vạn. Trên đoạn cỏ săng này chính là lối ông cùng đồng chí Vạn chọn để băng về trạm. Đây, chính chổ này đây bọn địch phục kích. Lúc ấy chính Vạn đã nói: "Anh Hào ơi, hình như bộ đội giải phóng?". "Không hẳn đâu, khéo bọn địch trá hình!" Rồi thì chính đoạn này chúng tôi bị địch bất ngờ nổ súng. Ông Hào đập tay vào trán đăm chiêu. Ở đây hồi ấy còn có mấy cây thông cao vút. Phải rồi, vùng này; nhất định vùng này, bởi khi anh em đào huyệt để chôn Vạn, tôi có ngước nhìn lên và ước khoảng dốc kia tới đây chừng 15 mét...

Những người đi tìm mộ đã đào, họ đào hết vị trí này đến vị trí khác. Quả thực họ cũng đã thấm vào máu nỗi thao thức đồng đội của ông Hào. Vạn chỉ còn một chút xương ở nơi này nữa thôi, phải cố tìm cho được.

- Thấy rồi!...

Mấy người cầm xẻng kêu lên khi đào phải tấm vải tăng và biết ngay là dùng dể bó chiến sĩ hy sinh mai táng. Và thế là họ đã tìm được hài cốt người chiến sĩ  giao bưu Nguyễn Văn Vạn.

Ông Hào dàn dụa nước mắt : "Vạn ơi, em sống khôn chết thiêng, sao bây giờ em mới cho anh tìm thấy mộ. Bố mẹ em, quê quán em ở chổ nào cho anh biết nốt đi, để anh về tạ tội cụ vì có lẽ đã ba mươi năm, cụ chẳng biết em sống chế thế nào?".

Tại nghĩa trang liệt sĩ Đà Lạt ông Nguyễn Hữu Hào nói với các cán bộ Bưu điện có mặt hôm đó, với giọnh nghẹn ngào:

- Chiến tranh đã qua đi lâu rồi, nhưng chưa bao giờ tôi cảm thấy thanh thản. Tôi coi Liệt sĩ Nguyễn Văn Vạn như chính em ruột của mình. Tìm được hài cốt đồng chí Vạn đưa về nghĩa trang là nguyện vọng của anh em đồng đội, bản thân tôi cũng thanh thản một phần. Nhưng đây cũng chỉ mới làm được một việc, còn một việc nữa là phải tìm cho được tên thật và thân nhân đồng chí Vạn...

Ông Nguyễn Đức Thuận, người có mặt trong buổi lễ truy điệu và an táng Liệt sĩ Nguyễn Văn Vạn tại nghĩa trang Đà lạt xúc động kể với tôi: "Hôm đó giữ lễ truy điệu còn có  các đồng chí giao bưu năm xưa, đã từng công tác, chiến đấu với liệt sĩ Vạn, có đại diện của Thành uỷ... Các đồng chí thực sự xúc động , tràn đầy nước mắt. Tuy Nguyễn Văn Vạn hy sinh đã gần 28 năm nhưng nhìn quang cảnh, nhìn đồng chí, đồng đội của anh tôi có cảm giác như nghe đâu đây có mùi thuốc súng của ngày hôm qua. Ngồi bên phần mộ của anh, chúng tôi nghĩ về quê hương anh, một miền quê của Bình Định năm xưa nghèo, đầy bom đạn, có cha mẹ già luôn trông ngóng người con đi xa... và các cụ có biết đâu chính các cụ đã sinh ra người con ưu tú dám hy sinh thân mình để tô thắm ngọn cờ giải phóng quê hương...".

Vâng. Là người câm bút viết chuyện này tôi cũng đã thao thức. Chiến tranh còn có điều gì chưa biết nữa đây. Tôi cũng có ba người chú ruột hy sinh trong chống Pháp và chống Mỹ, có hai chú đến nay cũng chưa tìm được mộ. Ông bà tôi đã mất. Nếu không có những người đồng đội như ông Hào, nếu không có sự quan tâm như cơ quan Bưu điện Lâm Đồng thì bao giờ người cha, người mẹ của liệt sĩ Vạn tìm thấy mộ con mình. Chẵng biết lúc này có người cha mẹ nào đã nhận ra đứa con của mình chính là liệt sĩ Nguyễn Văn Vạn kia không? Chắc chắn một ngày nào đó sẽ có người ruột thịt của anh Vạn đến ghi tên thật lên mộ cho anh. Thưa anh Nguyễn Văn Vạn, thưa các anh hùng liệt sĩ vô danh, có thể các anh đã ngã xuống không một lời trăn trối thậm chí mất cả tên; nhưng chính các anh là những con người sống mãi với sự nghiệp giãi phóng quê hương. Chúng tôi những thế hệ của hoà bình cũng đang nghĩ về anh...
                                                                                                                          LC

Nơi ấy giờ nhà cửa đã mọc lên

Mộ anh đã được quy tập về nghĩa trang LS Đà Lạt

Các cháu học trò chăm sóc mộ liệt sĩ

 

cuộc gặp không hẹn trước

Đó là cuộc gặp không hẹn trước giữa cụ Ngô Tú và con trai cô y tá Lào, Mầm Pi trên đất Đà Lạt đã để lại trong lòng tôi một ấn tượng không quên. (Xem tiếp)

 

"MỘT CON VOI ĐI TRÊN CHIẾC CẦU TRE"- ChuyỆn gì sẽ xảy ra?

Hôm qua 27/6 tại Tân văn -Lâm Hà có một vụ động trời!

Ơi chiếc cầu. khi nhu cầu cuộc sống của một vùng đất lên cao thì việc đáp ứng cho nó cũng phải kịp thời. Vùng đất Lán Tranh là một vùng kinh tế mới của người Hà Nội. Nơi đây đã hình thành 7 xã kinh tế trọng điểm của Lâm Hà.  (Xem tiếp)

TÔI RA KHỎI LÒ NGUYÊN TỬ!

I- Trong lò Phản ứng Hạt nhân
 

Lò Nguyên tử Đà Lạt
Chẳng biết ngoài kia có những gì nhỉ? Lâu rồi , tôi  cứ sống, làm việc như một con ong chăm chỉ, đôi khi nghĩ đã là tốt rồi, lại nghĩ ngoài kia cũng thế thôi, mỗi người mỗi nghề, cơ quan cũng là một xã hội thu nhỏ , biết nhiều chi cho nhọc xác. Cũng may cái tính tôi, ở cơ quan thích ngồi trong phòng thí nghiệm, về nhà ngồi vào máy tính thế là xong.

Trong Lò Nguyên tử Dalat - Ảnh tư liệu

  Thoắt đã tuổi ba mươi, hôm ấy hứng lên tôi nãy ra ý muốn đi ra ngoài lò nguyên tử, nghĩa là nghĩ phép 20 ngày rong chơi tìm hiểu Đà Lạt cho biết. Thoạt đầu tôi phóng xe máy vòng quanh hồ Xuân Hương, lấy đà dzọt lên đập Đa Thiện, dạo chơi thung lũng Tình yêu, về qua hồ Than thở, thác Camly, Prenn...tất cả cũng chỉ là những cảnh trí quen thuộc không làm cho tôi rung động thêm. Tôi lại "bay" lên đỉnh Langbian mà ngắm nhìn thành phố phía Nam hay những hòn bát úp phía bắc. Đến lúc này thì tâm hồn tôi đã hoà quyện vào thiên nhiên, đắm đuối, say sưa không muốn dứt ra nữa.

Với Ozima dưới chân Lò ngày đâu Khôi phục.

 
"Khoa học vốn nghiêm túc và chính xác, làm việc trong lò nguyên tử mà bất chợt là không được đâu !". Từ ý nghĩ ấy mà 20 năm qua tôi có bao giờ giám bừa bãi. Tôi đã chịu ngồi mài đũng quần trong phòng điều khiển chục năm nay, mắt tôi bị lé cũng chỉ vì caí Monitơ  hiển thị số đếm phong bức xạ trong nhà lò đặt quá chếch. Nhưng thôi, dù sao tôi cũng đã tham gia trực 300 ca an toàn. Bây giờ tôi muốn bất chợt một tý!"

     Đợt nghỉ phép của tôi đã lên tới ngày thứ 15, nhưng tôi vẫn chư muốn quay trở về làm việc. Tôi thấy hình như lổ hỗng trong cuộc đời tôi quá lớn phải bù đắp ngay thôi. Người ta thật xấu hổ khi ở trong ngôi nhà mà không biết ai xây dựng, đứng trên mảnh đất mà không biết lịch sử của nó; sống trong làng mà không biết láng giềng . Ngày ấy khi đặt chân đến Đà lạt tôi nghĩ chỉ cần quan tâm đến mỗi cái lò, lấy nó làm bệ phóng để tiến lên là được rồi. Bây giờ lại thấy đời sống không phải vậy!!!

ở Trung tâm Nghiên cứu Nguyên tử BhaBha-India
II- NGOÀI LÒ NGUYÊN TỬ

Hồ Xuân Hương-Đà Lạt

 

Cô gái và hoa Anh đào-Ảnh Lê Công

Cứ đi, cứ đi...nghe lắm âm thanh mới lạ-Thơ PTD

 

Trước khi bị tai nạn tôi may mắn đến được ngọn núi nơi mà Trung tướng Mỹ Keeseay Tư lệnh Sư đoàn Kỵ Binh bay bị anh du kích K'Wet bắn hạ rơi trên đỉnh núi này! Xin viết tăng bạn đọc!

ẢO THỰC ĐĂN-CHIL

            Ký của Lê Công

   Anh bạn tôi bảo mày lâu rồi không về thăm Lộc Bắc, tắm suối Đạ Sar và leo núi Đănchil. Tôi bảo: Vâng. Cũng lâu rồi thật, chỉ đến tham quan một lần rồi bận đi học, đi thực tập nước ngoài thắm thoăt đã 15 năm. Tôi thiện cảm ngay với vùng đất này. Tôi yêu những ngôi nhà sàn vách nứa lợp bằng snôi (lá mây) nho nhỏ, xinh xinh. Có lúc tôi bỏ đoàn để ngồi hàng giờ trong đó xem già làng thổi khèn m'buốt, con gái Mạ mặc thổ cẩm vừa nhóm lửa vừa hát điệu yangyau . Tôi yêu những ngôi nhà sàn dài, với những đêm tụ họp của gia đình lớn đốt lửa nướng thịt , uống rượu cần, múa hát vui vẻ. Xa xa điệu tâm pớt làm lòng trắc ẩn như về với cội nguồn xưa.

Cảnh rừng núi nơi đây thật đẹp. Rừng như còn nguyên sơ, trùng điệp. Chiều hoàng hôn chầm chậm, chim chóc về tổ ríu rít. Suối rì rào, thác ào ạt lẩn vào tiếng khèn tiếng hát vang xa...  (Xem tiếp)

LÊN NON GẶP LỤT (NẠN) (đoại cuối) 

Ký của Lê Công

...Trưa , tôi định lên Nam Ninh để hỏi thăm gia đình chị Nguyễn Thị Lý có em trai là Nguyễn Văn Hiền 22 tuổi trong lúc chuyển đồ đạc di dời lên núi thì bị lũ cuốn trôi, ba ngày mới vớt được xác. Hiền là một hình ảnh đi xây dựng cuộc sống mới và chưa gặt hái được cái gì thì bị chết vì lũ lụt thật là một bi kịch. Tôi còn muốn lên Gia Viễn thăm gia đình của cháu Thêu, 17 tuổi cũng bị lũ cuốn lật xuồng chết do đi tìm củi đun. "Do nước rút không đều nên đường bộ, đường thuỷ đều ách tắc, anh nên chờ thêm vài ngày nữa". Anh Quang, phó bí thư huyện uỷ bảo tôi. Tôi đồng ý và lập tức tranh thủ thời gian đi thăm một số thiệt hại của cán bộ huyện, những người phó thác nhà cửa cho vợ con để lo việc chung. Anh Quang, anh Nguyên cũng thiệt hại từ 75 đến 100 triệu đồng. Tôi định hỏi anh Quang có được cứu trợ gì không thì nghe anh Vinh, phó văn phòng huyện uỷ nói: "Ba Nhung chỉ thị tất cả cán bộ huyện không được động đến hàng cứu trợ cuả nhân dân. Dù sao cán bộ cũng còn có lương, nhân dân thì không còn gì cả". 

Khoảng 3 giờ chiều, tôi định nhờ anh Quang chở đi thăm thiệt hại vườn tiêu anh Nguyên thì bỗng "rắc"...

Chiếc xe máy của anh Quang đụng phải hòn đá dưới dòng nước nhảy lên nhưng anh vẫn rồ máy chạy không đẩ ý rắng gót chân phải của tôi đã quấn vào tăm của bánh sau.

Hởi ôi, máu từ chân tôi chảy tứa ra.  (Xem tiếp)

 

LÊN NON GẶP LỤT

          Bạn đã từng nghe nói Cao Nguyên ngập lụt bao giờ chưa? Miền núi mùa mưa, lũ về trôi cầu, làm hư hỏng nhiều nương rẫy, chuyện đó vẫn thường xảy ra nhưng một trận lụt khủng khiếp kéo dài hơn nửa tháng đến với Cao nguyên Bảo Lộc năm nay thì thật là bất ngờ. Lanina ư? Tất nhiên hết Eninô thì tất sẽ đến Lanina. Tức là nắng hạn và mưa rền. Bốn huyện Bảo Lâm, Đạ Tẻh, Đạ Huoai, Cát Tiên của Lâm Đồng thuộc về Cao nguyên Bảo Lộc. Độ cao trung bình 1300mét so với mặt biển. Lần ấy khi tôi từ tâm lũ trở về nước vẫn còn trắng xoá cả hai miệt rừng Đạ Tẻh và Cát Tiên. (Xem tiếp)

 

 LỘC LÂM- BẢO LÂM-LÂM ĐỒNG- cái tên vừa quen vừa lạ!

            Lê Công

Những căn nhà gỗ san sát nhau chạy dọc hai bên đường chừng hơn cây số. Cách vài nhà lại có một vòi nước sạch công cộng. Quanh nhà và phía sau là những vườn cà phê đang trổ hoa. Đó là thôn II, xã Lộc lâm. Thôn được bao bọc bởi những cánh rừng bạt ngàn của lâm trường Bảo Lâm. Xa xa là những dãy núi trập trùng tưởng chừng như vô tận. Gà vừa gáy sáng, sương chưa tan, những người Mạ của thôn đã dậy. Họ ra trước sân đốt lửa sưởi ấm. Những ánh lửa trải dài về cuối thôn như kêu gọi, đánh thức bình minh. Sau bản giao hưởng tiếng chim, tiếng gà gáy là những bản nhạc  từ các máy Cassette của vài gia đình phát ra rộn ràng...

          Tôi được anh Nguyễn Văn Tịnh, Phó Chủ tịch xã Lộc Lâm ra huyện chở vào. Trên chiếc xe Dream mới mua chưa kịp lấy biển số, anh Tịnh chở tôi nhoáng cái đã vượt qua Lộc Thắng, Lộc Phú. Tịnh dừng lại bảo: "Từ đây bắt đầu là đất Lộc Lâm". Tôi nhìn hai bên đường, rừng Lộc Lâm tuy không được nguyên vẹn như nơi khác nhưng vẫn còn rộng lớn và hùng vĩ. Đuờng vào xã xuyên qua hai cánh rừng là đường đất đỏ ba-zan nén chặt. Con đuờng được ủi rộng 10 m, bằng phẳng, hai bên có rãnh thoát nước. Từ huyện, xe máy đi mất 2 tiếng là đến trung tâm xã. Chúng tôi theo anh Tịnh vào nhà cất hành lí rối bắt đầu đi quan sát xung quanh xã. Nhà thơ Phạm Vũ từng bảo: "Lộc Lâm có vị trí hình lòng chảo". Quả đúng như vậy. Xã Lộc Lâm gồm 4 thôn thì 3 thôn đã tập trung giữa lòng chảo này. Đi xem một vòng tôi thấy qui hoạch các thôn rất khoa học mà không mất đi vẻ tự nhiên của buôn làng người dân tộc. Xã có 95% hộ người Mạ. Phía Tây Nam là Thôn I, các nhà gỗ nhà xây ẩn hiện dưới vườn cây ăn quả. Thôn II như phố thị nhỏ vùng xa. Thôn III được chọn làm trung tâm xã, nhà cửa có khang trang hơn. Trụ sở UBND xã được xây kiên cố, tường gạch mái ngói trên một khoảng đất rộng cỡ 1 ha. Bên cạnh là trường học khang trang mái ngói đỏ tươi, sân trường rộng rãi, có thông, bạch đàn, phượng vĩ che mát. Đối diện UBND là Đài liệt sĩ được thiết kế kiểu nhà Rông che tấm bia lớn rất tôn nghiêm. Lộc Lâm là xã được phong tặng anh hùng sớm từ năm 1978. Đó là một thời gian cam go và gian khổ. Còn bây giờ thì...

          Chúng tôi đến xã vào ngày nghỉ nhưng có đoàn Bảo tàng của tỉnh đến làm việc nên lãnh đạo xã tập trung khá đông đủ. Bí thư xã K'Chòng mở sổ cho chúng tôi ghi số liệu cập nhật hàng tháng. Tới thời điểm này, diện tích toàn xã là 13.440 ha; xã có 340 hộ với 1.717 khẩu. Người Mạ có 293 hộ với 1.499 khẩu. Diện tích cà phê thu hoạch là 199 ha; năng suất từ 6,5 - 7,5 tấn/ ha. Diện tích chè hiện tại là 565,9 ha. Năng suất đạt 6 tấn/ ha. Mức thu hoạch đã đạt được 75% kế hoạch so với cùng kì .

          Hỏi về tình hình kinh tế, K'Phờm, nữ Chủ tịch xã người Mạ 35 tuổi đưa chúng tôi đến phòng vi tính có cô nhân viên trẻ đang cập nhật số liệu. Chị in ra cho chúng tôi một bản báo cáo. Qua đó, tôi biết được toàn xã có tới 200 xe máy, 54 tivi, 249 radio- Cassette; có 1 máy công nông và 8 máy tưới. Hộ đói nghèo giảm xuống chỉ còn 46 hộ (năm 2000 có tới 108 hộ đói nghèo).

          Chúng tôi lại đi xuống buôn làng dưới cái nắng thuỷ tinh trong vắt trải trên những cánh đồng chè, cà phê bát ngát. Những con đường trục, đường nông thôn đều trải cấp phối rất tốt. Điện kéo về từng nhà, trường học đủ phòng không phải học ca 3. Bệnh xá được xây dựng kiên cố. Nước sạch tuy hiện giờ bị hỏng đường ống một số chỗ nhưng nước đã đến với bà con hơn 4 năm nay. Đi khắp các thôn trong xã không còn nhà tranh vách nứa. Có bà con nói nhà gỗ đóng ván tốt còn đắt tiền hơn nhà xây. Mỗi người dân có bình quân trên 2 sào đất. Nhà K'Gú, vị lão thành cách mạng năm nay đã 84 tuổi có 5,6 ha trà, cà phê thu hoạch, đã cất được nhà xây. K'Sáu nghỉ hưu nuôi trên 30 con bò...

          Buổi tối, trung tâm xã điện sáng trưng. Nhiều thanh niên nam nữ tập trung ở các quán ăn, giải khát ồn ào nhộn nhịp. Bưu điện Văn hoá xã, khi chúng tôi đến có rất nhiều bà con đọc báo. Các tờ báo Lâm Đồng, Người làm báo... chuyển về xã kịp thời. Một số tờ báo như Sài Gòn Giải phóng, Nông thôn ngày nay, Dân trí... đều có trên bàn đọc. Chúng tôi được mời đến nhà K'Jờnh uống rượu cần, cùng vui với đội cồng chiêng. Ở đây, chúng tôi được gặp các già trong bộ đồ truyền thống dân tộc Mạ. Những câu hát Yang Yao vang lên ấm tình làng buôn...

Ra về tôi thấy Lộc Lâm thực sự đã có nhiều đổi mới. Lãnh đạo xã bắt tay chúng tôi với một quyết tâm cao, phấn đấu xây dựng xã Lộc Lâm không chỉ là một xã anh hùng trong quá khứ mà sẽ phát triển bền vững, vươn tới giàu mạnh, ấm no.

                                                                             L.C.

 

Một ngày Bảo Lâm-lâm đồng

Ghi chép của Lê Công

            Tôi đến Bảo Lâm vào một ngày đẹp trời;  một điều may mắn bởi người Bảo Lâm nói trước đó mưa dầm dề cả tháng. Vâng, sau cơn mưa cây cối thường xanh hơn, bầu trời cao hơn và không khí trong lành hơn. Điều bất ngờ với chúng tôi là khu làm việc của huyện rất đẹp, được quy hoạch trên một quả đồi thoai thoải với hai dãy villa, hai từng có kiến trúc vừa Đông phương vừa hiện đại, nổi hẳn lên giữa đồi núi như một viên ngọc nhỏ xinh xắn. Tuy đoạn đường rãi nhựa chỉ 20 phút đi bộ nhưng tôi cứ thích đi lại để ngắm nhìn sự khác nhau của từng ngôi nhà, gần mấy chục toà nhà làm việc không có cái nào giống nhau.

          Ra khỏi đường nhựa, ngoài trục đường 338 là những đoạn đường rãi đá biên hoà đỏ au dưới nắng lụa. Những con đường đất đỏ này chạy giữa hai miệt vườn cà phê, chuối, mít, đu đủ... rồi chạy thẳng ra các đồi chè, hồ Tân Rai hoặc các thung lũng còn chờ quy hoạch. Giữa các miệt vườn, các con hẻm nhỏ nối với đường chính như tạo thành xương cá toả vào những ngôi nhà gổ lợp tôn, ẩn khuất.

          Buổi sáng vừa thức dậy đã nghe tiếng chim véo von ngoài cửa sổ. Đủ các loại chim thi nhau hót những cung bực cao thấp, những âm thanh lảnh lót và những nhịp gõ đều đều như một bản hoà tấu được dàn dựng công phu mà nhạc trưởng là ông mặt trời đang ló rạng. Cứ như thế khắp thị trấn, chim từng bầy , từng lớp thi nhau hót vang mãi không ngớt, thỉnh thoảng có tiếng gà gáy đệm vào; đến khi có tiếng người và một vài tiếng cộng cơ xe cộ, thì bản hoà tấu mới tạm ngưng giành cho một ngày mới, chỉ còn lại chú sáo sậu hoặc chích choè là cứ đơn ca mãi.

          Ban ngày khí hậu mùa hè ở Bảo Lâm không nóng như đồng bằng nhưng cũng không lạnh như Đà Lạt. Suốt ngày có thể bận sơmi đi làm. Những công nhân chè, cà phê hoặc nông dân làm rẫy ít bị đổ mồ hôi. Nắng cũng lành, ta có thể đầu trần mà đi giữa nắng trưa cũng chẵng sao. Về chiều trời có hơi lạnh, nhưng cũng chỉ cần một chiếc áo khoác mõng là đủ.

          Buổi tối thì sao? Hôm tôi đến là ngày rằm. Tôi thích thú được đón ánh trăng rằm ở đây. Thường ở thành phố, quá say sưa với ánh điện, người ta ít để ý đến trăng không nói là quên mất ánh trăng. Bảo Lâm thì khác, dù thị trấn nhỏ xinh đã được thắp sáng với các loại đèn điện xanh vàng đủ thứ nhưng không làm lu mờ ánh trăng. Bạn chỉ cần đi về phía sau trụ sở Uỷ ban huyện chừng trăm mét là có thể được hưởng ánh trăng man mác bởi đây giống như một làng quê trù phú thuần khiết dưới trăng rằm. Sau mười một giờ đêm, các nhà tắt điện nhường hẳn cho ánh trăng, bạn hãy đi thật khẻ mà thưởng thức sự yên tĩnh đến vô cùng của thôn xóm nơi đây. Tiếng côn trùng cũng dứt. Sương bám lên dọt chuối, lá mít, lá cà phê, lá chè; trăng rắc bạc xuống lung linh huyền ảo. Đi khỏi thị trấn chừng độ cây số ta có mặt ngay giữa cánh đồng chè. Trăng dát bạc lấp lánh trải dài tưởng như vô tận...

Các xã của huyện Bảo Lâm là những xã vùng sâu vùng, xã nghèo của Bảo Lộc cũ. Bây giờ nhiều xã vẫn là vùng xa như Lộc Bắc, Lộc Bảo; đường chỉ đi lại được một mùa nắng. Tuy vậy hiện nay đồng bào thiểu số đã định canh hầu hết. Mỗi hộ đã có từ 1 đến 2 ha chè, cà phê; đời sống đã tương đối ổ định. Những năm đầu thế kỷ 21, sau khi ổn định trồng chè, cà phê và các cây công nghiệp khác, Bảo Lâm sẽ xây dựng những nhà máy chế biến có công suất đủ đáp ứng cho nguyên liệu thu được nơi đây. ..
          Người xưa thường nói "một đêm nằm, một năm ở" . Một ngày ở huyện lỵ Bảo Lâm mà sao tôi yêu, tôi tin sẽ không xa nữa Bảo Lâm sẽ là một huyện trù phú của núi rừng Nam Tây Nguyên; một địa chỉ của các tour  du lịch sinh thái của cả nước và thế giới.

L.C

Đồi trà ở Bảo Lâm